Vườn hồ tiêu sạch tại Hợp tác xã Nông nghiệp và dịch vụ Bình Minh, thôn 3, xã Cư Suê, huyện Cư M’Gar. Ảnh BT

Tháng 8 năm 2016, Hợp tác xã Nông nghiệp và dịch vụ Bình Minh chính thức được thành lập với 27 thành viên là người Dao, trong đó có 17 người có bằng đại học, cao đẳng các chuyên ngành: Sư phạm, quản trị kinh doanh, kinh tế… Hợp tác xã do chị Triệu Thị Châu (sinh năm 1987) tốt nghiệp Cử nhân Sinh học Đại học Tây Nguyên khởi xướng thành lập.

 Chị Triệu Thị Châu - Giám đốc Hợp tác xã cho biết, trước đây, người dân thôn 3, xã Cư Suê sản xuất cà phê, hồ tiêu theo kiểu manh mún, nhỏ lẻ, thiếu liên kết, phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, do vậy năng suất, sản lượng không cao. Là cán bộ khuyến nông, năm 2014, chị Châu được cử tham gia lớp tập huấn của Dự án EDE (sản xuất cà phê bền vững, ứng phó với biến đổi khí hậu; các biện pháp nâng cao năng suất sản lượng các loại cây trồng trên một diện tích). Từ những kiến thức thu thập được, chị Châu đã vận động các thanh niên trí thức trong xã cùng thành lập Hợp tác xã Nông nghiệp và dịch vụ Bình Minh.

Với quyết tâm xây dựng mô hình hợp tác xã mới, hiệu quả, tránh kiểu “bình mới rượu cũ”, ban đầu, mỗi người tham gia Hợp tác xã được Ban Chủ nhiệm cử đi tập huấn kiến thức sản xuất nông nghiệp bền vững, tham gia các lớp khuyến nông, tham quan kinh nghiệm làm nông nghiệp tại Viện Nông lâm nghiệp Tây Nguyên. Các trí thức trẻ trong Hợp tác xã còn kiêm nhiệm vụ hướng dẫn người dân lắp đặt hệ thống ống tưới nước tiết kiệm, bón phân hữu cơ, vận động các thành viên tuyệt đối không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong vườn cây.

Sau hơn 1 năm, từ những vườn cà phê, hồ tiêu nhỏ lẻ, năng suất thấp, người dân tự mày mò trồng chăm sóc, đến nay, Hợp tác xã có 108 ha cà phê  xen hồ tiêu. Niên vụ 2016 - 2017, Hợp tác xã sản xuất được 238 tấn cà phê, 250 tấn hồ tiêu, 500 tấn sầu riêng, 250 tấn bơ. Nhiều vườn tiêu trước đây đồng bào sản xuất theo kiểu “phó mặc cho trời”, năng suất thấp chỉ từ 1,5 - 2 tấn/ha đến nay đã nâng cao lên 2,5 -3 tấn/ha. Sản phẩm hồ tiêu của Hợp tác xã được Công ty Haprosimex JSC hỗ trợ thu mua với giá cao hơn thị trường từ 3.000 đến 5.000 đồng/kg. Toàn bộ sản phẩm cà phê của nông dân trong Hợp tác xã sau khi thu hoạch được phơi sấy, bao tiêu thu mua, xuất bán ra thị trường.

Anh Triệu Văn Thanh, sinh năm 1988, tốt nghiệp ngành sư phạm Trường Đại học Tây Nguyên, thành viên Hợp tác xã cho biết: Gia đình có gần 3 ha cà phê trồng xen hồ tiêu. Trước đây, sau khi thu hoạch sản phẩm, gia đình lo lắng nhất là giá cả và đầu ra. Từ khi tham gia liên kết sản xuất trong Hợp tác xã, gia đình được hỗ trợ kỹ thuật chăm sóc cây trồng. Sản phẩm làm ra được Hợp tác xã liên kết với doanh nghiệp thu mua với giá cả ổn định nên các nông hộ trong Hợp tác xã ai cũng phấn khởi, yên tâm sản xuất.

Những năm gần đây, khí hậu tại Tây Nguyên thất thường khiến cho việc sản xuất, sơ chế, bảo quản cà phê của người dân gặp rất nhiều khó khăn. Nhiều hộ dân đã lựa chọn đầu tư lò sấy nhưng đốt bằng than củi gây ô nhiễm môi trường. Cuối năm 2016, các thành viên Hợp tác xã Nông nghiệp và dịch vụ Bình Minh đã đóng góp 660 triệu đồng đầu tư hệ thống lò sấy - đốt biochar để chủ động sơ chế cà phê cho các xã viên khi gặp thời tiết bất lợi.

Chị Triệu Thị Châu chia sẻ: Niên vụ 2016 - 2017, lò sấy - đốt của Hợp tác xã đã sấy được 33 mẻ cà phê, mỗi mẻ 3,9 tấn cà phê tươi. Chất đốt từ lò sấy (vỏ cà phê) được tận dụng làm phân bón cho cây trồng. Cà phê sau khi thu hoạch được sơ chế bằng lò sấy công nghệ cao, chất lượng cà phê nhân được đảm bảo hơn. Đặc biệt lò sấy không gây ô nhiễm môi trường.

Chị Triệu Thị Thúy, thành viên Hợp tác xã cho biết, trước đây, sau khi thu hái cà phê, quá trình sơ chế ban đầu phải mất hơn nửa tháng. Thời tiết mưa nhiều, việc phơi sấy cà phê không thuận lợi. Từ khi có lò sấy cà phê của Hợp tác xã, đến vụ cà phê, các thành viên đều yên tâm vì cà phê của gia đình được sấy khô một lần, không tốn nhiều thời gian cho việc sơ chế, bảo quản.

Không chỉ liên kết sản xuất cà phê, hồ tiêu, trồng cây ăn quả, hiện nay, Hợp tác xã Nông nghiệp và dịch vụ Bình Minh còn mở rộng thêm dịch vụ sấy cà phê, kinh doanh phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thu mua sản phẩm nông nghiệp, dịch vụ du lịch sinh thái tham quan các vườn cà phê, hồ tiêu sạch…

Nhờ liên kết sản xuất cà phê, hồ tiêu theo hướng bền vững, đời sống các thành viên Hợp tác xã không ngừng được nâng cao. Hiện nay, thu nhập bình quân của mỗi hộ gia đình đạt từ 200 đến 400 triệu đồng/năm. Nhiều hộ đã sắm được ô tô và các phương tiện làm nông nghiệp.

Ông Đặng Văn Hoan-  Chủ tịch UBND xã Cư Suê, huyện Cư M’gar đánh giá: Tuy mới thành lập, nhưng Hợp tác xã Nông nghiệp và dịch vụ Bình Minh với “nòng cốt” là các tri thức trẻ, con em đồng bào dân tộc địa phương, đã tiên phong trong sản xuất nông nghiệp bền vững, từng bước thay đổi tập quán, canh tác của đồng bào. Điều đáng mừng nữa là bà con đã tạo ra được sản phẩm nông nghiệp sạch, quá trình sản xuất, sơ chế sản phẩm không gây ô nhiễm môi trường. Đây cũng là định hướng phát triển sản xuất của địa phương trong thời gian tới./.

Bình Trung