Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trao đổi cùng một số lãnh đạo đầu ngành về công tác PCTN (Ảnh có tính minh họa:HNV)

Hơn 100 cán bộ bị xử lý hình sự vì tham nhũng

Báo cáo về kết quả sau 5 năm (2007-2011) triển khai Luật phòng chống tham nhũng (PCTN), Tổng thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh chỉ rõ, việc công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan công quyền đã có chuyển biến mạnh mẽ. Tuy nhiên công khai, dân chủ trên một số mặt còn nhiều hạn chế (như hoạt động cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản, đầu tư dự án, xây dựng,...); vẫn còn tình trạng lạm dụng các quy định về bí mật nhà nước để không thực hiện. Qua kiểm tra tại hơn 23.500 cơ quan, đơn vị đã phát hiện và xử lý 1.700 cơ quan vi phạm quy định về công khai, minh bạch trong hoạt động.

Về minh bạch tài sản, thu nhập, báo cáo của Chính phủ thừa nhận, việc xác minh để bảo đảm tính trung thực của việc kê khai còn ít, kết quả kê khai chưa được công khai, chưa kiểm soát được tài sản, thu nhập, tiêu dùng của người có chức vụ, quyền hạn… Song việc kê khai đã có tác động tích cực và có tác dụng phòng ngừa tham nhũng nhất định, giúp công tác quản lý cán bộ, đảng viên được chặt chẽ hơn.

Trong 5 năm (2007-2011), cả nước có 678 người đứng đầu và cấp phó của người đứng đầu bị xử lý do thiếu trách nhiệm để xảy ra tham nhũng, trong đó xử lý hình sự 101 người, kỷ luật 577 người. Một số tỉnh, thành xử lý nhiều người đứng đầu là Quảng Nam (77 người), Bình Thuận (46 người), Bắc Giang (41 người), Đăk Lăk (38 người), Cao Bằng (31 người)…

Theo thống kê của Ban chỉ đạo Trung ương về PCTN, trong 6 tháng đầu 2012, Ban Chỉ đạo PCTN các địa phương đã thực hiện 732 cuộc kiểm tra, phát hiện, xử lý kỷ luật 698 tập thể và cá nhân sai phạm tổng số tiền 19,7 tỷ đồng, kiến nghị  thu hồi hơn 14,8 tỷ đồng và 921m2 đất. Trong khi đó, thống kê của Thanh tra Chính phủ cho thấy, 6 tháng đầu 2012, đã kiến nghị xử lý 425 tập thể và 697 cá nhân, chuyển cơ quan điều tra 22 vụ, 35 người liên quan đến các vi phạm về tham nhũng, lãng phí, thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng...

Các địa phương đẩy mạnh thanh tra, xử lý cán bộ vi phạm

Cũng liên quan đến công tác xử lý cán bộ trong PCTN, gần đây, một số địa phương cũng tích cực đẩy mạnh thanh tra, kiểm soát và xử lý vi phạm của một số cán bộ vi phạm. Cụ thể, mới đây nhất, UBND TP Phan Thiết (tỉnh Bình Thuận) vừa có quyết định thu hồi và hủy bỏ quyết định cho phép ông Nguyễn Văn Đồng được chuyển mục đích sử dụng hơn 5.500 m2 đất tại xã Tiến Lợi, TP Phan Thiết. Ủy ban cũng yêu cầu lãnh đạo và chuyên viên Văn phòng HĐND và UBND TP Phan Thiết; lãnh đạo và công chức Phòng Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) kiểm điểm trách nhiệm khi thẩm định hồ sơ, tham mưu cho ủy ban.

Theo UBND TP Phan Thiết, số đất trên nằm trong quy hoạch đất dự phòng. Tuy nhiên, Phòng TN&MT Phan Thiết vẫn lập hồ sơ cho chuyển mục đích từ đất trồng cây lâu năm sang đất sản xuất kinh doanh. Dù chưa nộp tiền chuyển mục đích, không có giấy phép xây dựng nhưng ông Đồng đã xây dựng công trình trên diện tích đất này.

Ngày 31/7 vừa qua, Thanh tra Nhà nước tỉnh Vĩnh Long kiến nghị thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, tổ chức huyện Long Hồ kiểm điểm, xử lý 74 cán bộ, công chức thuộc diện kê khai tài sản thu nhập nhưng không thực hiện việc kê khai theo yêu cầu của thanh tra.

Thanh tra tỉnh cũng kiến nghị UBND tỉnh kiểm điểm và xử lý trách nhiệm cá nhân Chủ tịch UBND huyện Long Hồ, Trưởng phòng Tài nguyên, Phòng Tài chính kế hoạch huyện Long Hồ giai đoạn 2006-2011, do thiếu trách nhiệm, để cá nhân chiếm dụng đất, gây thất thoát tài sản nhà nước.

Cũng ngày 31/7, Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy (UBKT tỉnh) Quảng Ngãi cho biết đã ra thông báo kết luận kiểm tra dấu hiệu vi phạm đối với một số cán bộ liên quan tại dự án hợp phần di dân, tái định cư (TĐC) hồ chứa nước Nước Trong (gọi tắt là dự án Nước Trong).

Theo đó, qua kiểm tra phát hiện ông Trương Ngọc Nhi, nguyên Tỉnh ủy viên, nguyên Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi, nguyên Trưởng ban Chỉ đạo dự án Nước Trong; ông Trương Quang Việt, nguyên Tỉnh ủy viên, nguyên Bí thư Đảng ủy, nguyên Giám đốc Sở NN-PTNT Quảng Ngãi, nguyên Phó trưởng ban thường trực Ban chỉ đạo dự án Nước Trong; ông Cao Văn Liệp, Bí thư Chi bộ, Giám đốc Ban Quản lý dự án Nước Trong, có nhiều khuyết điểm, vi phạm trong chỉ đạo điều hành, chọn thầu, làm chậm tiến độ dự án, gây bức xúc trong nhân dân và làm tăng giá trị xây lắp các gói thầu…

UBKT tỉnh Quảng Ngãi đề nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ngãi xem xét, trình Tỉnh ủy xử lý ông Nhi và ông Việt theo quy định (trước đó, đoàn kiểm tra của UBKT tỉnh Quảng Ngãi đã đề nghị xem xét, quyết định hình thức kỷ luật khiển trách đối với ông Nhi và ông Việt); quyết định thi hành kỷ luật ông Liệp với hình thức cảnh cáo và đề nghị UBND tỉnh Quảng Ngãi chỉ đạo Sở NN-PTNT Quảng Ngãi xử lý về chính quyền.

Tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác phòng chống tham nhũng

Thực tế cho thấy, hiệu quả phát hiện tham nhũng qua thanh tra, kiểm tra, kiểm toán còn chưa cao. Các vụ việc, vụ án tham nhũng được phát hiện, xử lý chủ yếu ở cấp cơ sở và chủ yếu là người trực tiếp thực hiện; số vụ việc, vụ án có quy mô lớn được phát hiện còn ít. Việc xử lý các vụ án tham nhũng thường bị kéo dài trong khi tội phạm tham nhũng được cho hưởng án treo còn chiếm tỷ lệ cao, tài sản được thu hồi và bồi thường còn hạn chế.

Tuy việc xử lý có tác dụng đề cao trách nhiệm của người đứng đầu và có tính răn đe nhất định, nhưng thực tế số người đứng đầu bị xử lý còn ít so với số vụ việc tham nhũng được phát hiện. Ngoài ra còn có sự nhầm lẫn giữa xử lý người đứng đầu khi có sai phạm và xử lý trách nhiệm khi để xảy ra tham nhũng trong cơ quan, tổ chức, đơn vị do mình quản lý, phụ trách. Nguyên nhân là còn có sự nể nang, né tránh, cùng với những quy định về phân cấp và quản lý cán bộ hiện nay chưa rõ ràng, thiếu hướng dẫn cụ thể.

Để nâng cao hiệu quả công tác PCTN thời gian tới, cần chú trọng cải cách thực chất chế độ tiền lương, bảo đảm để người có chức vụ, quyền hạn có mức thu nhập khá trong xã hội; thực hiện chính sách tiền lương, đãi ngộ hợp lý đối với cán bộ, công chức, viên chức.

Bên cạnh đó, cần hoàn thiện chính sách pháp luật, nội luật hóa những quy định của Công ước Liên hợp quốc về chống tham nhũng cho phù hợp với điều kiện Việt Nam. Trong đó, cần quy định trách nhiệm giải trình nguồn gốc tài sản tăng thêm của người có nghĩa vụ kê khai tài sản so với những lần kê khai trước và nguyên tắc xử lý đối với trường hợp không giải trình được một cách minh bạch, hợp lý; mở rộng diện phải kê khai tài sản, thu nhập bao gồm tất cả người có chức vụ, quyền hạn. Khi cán bộ, công chức mua sắm tài sản có giá trị lớn phải thanh toán qua tài khoản…