(ĐCSVN) – Doanh nghiệp nợ đóng, trốn đóng, chậm đóng bảo hiểm xã hội là một vấn đề phức tạp cần phải giải quyết tận gốc. Bởi thực tế thiệt thòi luôn thuộc về người lao động khi cơ quan bảo hiểm lại không giải quyết chế độ cho người lao động ở những doanh nghiệp này.

(Ảnh minh họa: laodong.com.vn)

Trốn đóng, nợ đóng bảo hiểm xã hội khá phổ biến

Theo đánh giá của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, thời gian gần đây tình trạng trốn đóng, nợ đóng, chậm đóng còn khá phổ biến ở nhiều doanh nghiệp, chưa được khắc phục kịp thời; việc mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, đặc biệt là đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện còn hạn chế. Bên cạnh đó là tình trạng tại một số địa phương đã xảy ra tình trạng giả mạo hồ sơ để hưởng bảo hiểm xã hội như giả mạo giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau, lập giả mạo hồ sơ hưởng chế độ thai sản, chế độ hưu trí,… làm thất thoát quỹ bảo hiểm xã hội và tạo dư luận không tốt, ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của những người lao động đang tham gia bảo hiểm xã hội nói chung.

Theo thống kê của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, tình trạng doanh nghiệp nợ đọng, chậm đóng, không tham gia hoặc tham gia không đầy đủ bảo hiểm xã hội xảy ra ở hầu hết các địa phương. Số liệu thống kê trong 5 năm gần đây cho thấy, tình trạng này ở mức báo động. Nếu như năm 2005, số tiền nợ bảo hiểm xã hội là 1.064 tỉ đồng, năm 2010 là 1.723 tỉ đồng thì đến năm 2011 đã tăng lên hơn 3.338 tỉ đồng. Chỉ trong 2 tháng đầu năm 2012, số nợ Bảo hiểm xã hội đã lên tới 6.207,6 tỷ đồng, tập trung ở doanh nghiệp ngoài nhà nước, có vốn đầu tư nước ngoài.

Bảo hiểm xã hội Khánh Hòa cho biết, tính đến hết tháng 5-2012, trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa có hơn 1.900 đơn vị, doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội với tổng số tiền hơn 170 tỷ đồng.

Tình trạng doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk cũng đáng báo động. Tính đến hết quý I-2012, Đắk Lắk có 75 doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội từ 3 tháng trở lên với tổng số nợ là 29 tỷ đồng.

Thiệt thòi luôn thuộc về người lao động

Việc nợ bảo hiểm xã hội do nhiều nguyên nhân, trước tiên là người sử dụng lao động tìm cách đối phó, trốn tránh hoặc chiếm dụng tiền đóng bảo hiểm xã hội của người lao động. Về phía người lao động thì thiếu hiểu biết về pháp luật hoặc chưa quan tâm đến bảo hiểm xã hội. Bên cạnh đó, chế tài và mức xử phạt vi phạm còn quá nhẹ nên chưa phát huy được hiệu quả dẫn đến nhiều doanh nghiệp còn trốn tránh, cố tình gây nợ đọng bảo hiểm xã hội...

Doanh nghiệp nợ, trốn, chậm đóng bảo hiểm xã hội là một vấn đề phức tạp, cần phải giải quyết tận gốc. Bởi thực tế thiệt thòi luôn thuộc về người lao động khi cơ quan bảo hiểm lại không giải quyết chế độ cho người lao động ở những doanh nghiệp này. Đã giải quyết tình trạng này, nhiều cơ quan đã bắt đầu áp dụng biện pháp mạnh nhất là khởi kiện những doanh nghiệp nợ đọng, trốn đóng bảo hiểm xã hội ra tòa để đòi quyền lợi cho người lao động.

Bảo hiểm xã hội Khánh Hòa vừa chính thức gửi đơn khởi kiện 4 đơn vị nợ với số tiền lớn và lâu năm gồm: Công ty Cổ phần Hòn Tằm Biển Nha Trang, Công ty Cổ phần Xây dựng công trình 510, Công ty Cổ phần Xây dựng công trình 505, Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu lâm sản Nha Trang. Sau 4 đơn vị này, cơ quan này sẽ tiếp tục khởi kiện những đơn vị còn lại.

Còn Bảo hiểm xã hội Hà Nội cũng đã từng khởi kiện ba công ty với số tiền nợ gần 5 tỷ đồng là Công ty Cổ phần Cavico điện lực tài nguyên nợ 37 tháng với số tiền 2,54 tỷ đồng; Công ty Cổ phần Cavico khoáng sản và công nghiệp nợ 16 tháng với 319 triệu đồng; Công ty Cổ phần Cavico giao thông nợ 23 tháng với 21 tỷ đồng.

Tuy nhiên, việc kiện doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội ra tòa cũng rất gian nan. Ngay cả khi có thắng kiện thì doanh nghiệp cũng chây ỳ, thậm chí bỏ trốn để không phải thi hành án.

Để ngăn chặn các hiện tượng trục lợi trong bảo hiểm xã hội, mới đây ngày 4/7, Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Phạm Thị Hải Chuyền đã đề nghị Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo sở Lao động – Thương binh và Xã hội thường xuyên phối hợp với sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất cập nhật, nắm chắc số lượng doanh nghiệp được thành lập và hoạt động; số lao động làm việc trong các doanh nghiệp để yêu cầu người sử dụng lao động và người lao động tham gia bảo hiểm xã hội. Đồng thời tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra đối với các đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn, trước hết tập trung kiểm tra, thanh tra các doanh nghiệp trốn đóng, nợ đóng, chậm đóng bảo hiểm xã hội. Bộ trưởng Phạm Thị Hải Chuyền cũng đề nghị các địa phương tổng hợp tình hình làm giả, mua bán Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau báo cáo Bộ trước ngày 30/10/2012.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đề nghị Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam chỉ đạo Liên đoàn Lao động các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các công đoàn cơ sở nêu cao vai trò bảo vệ quyền lợi của người lao động trong cơ quan, doanh nghiệp. Người đứng đầu ngành Lao động, Thương binh và xã hội cũng đề nghị Bảo hiểm xã hội các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cần tăng cường kiểm tra, rà soát hồ sơ giải quyết hưởng chế độ bảo hiểm xã hội để sớm phát hiện các hành vi trục lợi bảo hiểm xã hội. Đặc biệt trong quá trình tiếp nhận hồ sơ quyết toán chế độ ốm đau, thai sản phải thực hiện kiểm tra, rà soát kỹ Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau./.

                                                                                                                                 Kim Thanh