(ĐCSVN) - Việc thực hiện các chương trình tín dụng ưu đãi đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác đã góp phần tích cực thực hiện chủ trương xóa đói, giảm nghèo. Tuy nhiên, xung quanh vấn đề này vẫn còn một số vướng mắc cần tháo gỡ kịp thời.

Đã có hơn 11,4 triệu lượt hộ nghèo được vay vốn. (Ảnh minh họa: kinhtenongthon.com.vn)

Thực hiện mục tiêu xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống nhân dân, từ năm 2002, Chính phủ đã ban hành Nghị định về tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác, đồng thời thành lập Ngân hàng Chính sách xã hội, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận để triển khai thực hiện chính sách tín dụng ưu đãi.

Sau gần 10 năm hoạt động, từ số vốn điều lệ được cấp là 5.000 tỷ đồng, đến nay Chính phủ đã bổ sung lên 10.000 tỷ đồng cho Ngân hàng Chính sách xã hội. Bên cạnh đó trong ba năm gần đây, bình quân mỗi năm Quốc hội quyết định phân bổ trên 2.500 tỷ đồng để bảo đảm nguồn vốn cho vay ưu đãi theo quy định của pháp luật.

Đến cuối năm 2011, tổng nguồn vốn tín dụng ưu đãi tại Ngân hàng Chính sách xã hội là 105.490 tỷ đồng, gấp 13 lần so với thời điểm thành lập, trong đó, vốn Nhà nước cấp dưới hình thức cấp vốn điều lệ, cấp vốn cho vay các chương trình, mục tiêu giảm nghèo, tạo việc làm và thực hiện các chính sách an sinh xã hội khác là 20.236 tỷ đồng, chiếm 19,2% tổng nguồn vốn.

Đối tượng được vay vốn tín dụng ưu đãi cũng ngày càng được mở rộng, từ chỗ chỉ có hộ nghèo, đến nay, các hộ cận nghèo cũng được vay vốn; từ chỗ cho vay 03 chương trình, đến nay Ngân hàng Chính sách xã hội đã có 18 chương trình, dự án, trong đó có 14 chương trình từ vốn trong nước với tổng dư nợ 103.731 tỷ đồng.

Việc thực hiện chính sách tín dụng ưu đãi đã góp phần tích cực thực hiện chủ trương xóa đói giảm nghèo. Điều này được thể hiện rõ qua các con số: hơn 11,4 triệu lượt hộ nghèo được vay vốn; thu hút, tạo việc làm cho gần 2,5 triệu lao động; giúp 2,8 triệu học sinh, sinh viên được vay vốn học tập; xây dựng 3,3 triệu công trình nước sạch và vệ sinh môi trường ở nông thôn, 103 nghìn căn nhà vượt lũ cho hộ gia đình ở vùng đồng bằng sông Cửu Long, trên 419 nghìn căn nhà cho hộ nghèo và các hộ gia đình chính sách; hơn 94 nghìn lao động thuộc gia đình chính sách được vay vốn đi xuất khẩu lao động ...

Giám sát việc triển khai thực hiện các chương trình tín dụng ưu đãi đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá tuy đạt được nhiều thành tựu đáng kể nhưng công tác này cũng còn vướng một số tồn tại, hạn chế. Đó là nhu cầu vay ngày càng lớn nhưng nguồn vốn còn hạn hẹp, thiếu ổn định. Quy định mức cho vay tối đa đối với hộ nghèo là 30 triệu đồng/hộ, nhưng thực tế cho vay bình quân cả nước mới chỉ đạt 14,9 triệu đồng/hộ; nguồn vốn vay một số chương trình chưa được cấp kịp thời, đúng thời điểm nên khó khăn cho người được vay.

Các hộ gia đình sản xuất, kinh doanh tại các xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang ven biển chưa được vay vốn tín dựng ưu đãi như các gia đình sản xuất kinh doanh tại các vùng khó khăn khác. Học sinh, sinh viên thuộc gia đình có thu nhập thấp, cán bộ, công chức, viên chức, người hưởng lương trong lực lượng vũ trang có mức lương thấp từ 3,0 trở xuống đang có con theo học đại học, có nhu cầu vay vốn nhưng lại không được vay vốn tín dụng ưu đãi.

Bên cạnh đa số hộ nghèo được vay vốn phát triển sản xuất đã vươn lên thoát nghèo thì vẫn còn không ít hộ nghèo, hộ đồng bào dân tộc thiểu số được vay vốn nhưng do trình độ sản xuất còn lạc hậu nên đầu tư sản xuất, kinh doanh còn mang tính nhỏ lẻ, tự phát, dễ phát sinh rủi ro, sử dụng vốn hiệu quả còn thấp…

Để đáp ứng mong đợi của nhân dân trong vấn đề này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo tổng kết toàn diện hoạt động trong 10 năm qua, hoàn thiện chiến lược phát triển của Ngân hàng Chính sách xã hội, trên cơ sở đó ban hành Nghị định về tổ chức và hoạt động của Ngân hàng Chính sách xã hội theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng và các chính sách tín dụng ưu đãi khác. Đồng thời, sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật hiện hành về cơ chế, chính sách tín dụng ưu đãi làm căn cứ cho các cơ quan có thẩm quyền giải quyết kiến nghị của cử tri như: chính sách đối với hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, hộ có thu nhập thấp đang có con theo học đại học, cao đẳng, học nghề được vay vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội; có chính sách huy động các tổ chức tài chính, tín dụng đóng góp, bổ sung nguồn vốn tín dụng ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội…

Mặt khác, nghiên cứu mở rộng đối tượng cho vay tín dụng ưu đãi đối với những hộ gia đình khó khăn vùng bãi ngang ven biển, tại các khu tái định cư, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, gia đình có công với cách mạng; xem xét, nâng mức cho vay ở một số chương trình, trong đó có vay làm nhà ở, vay học sinh, sinh viên… để phát huy được hiệu quả của vốn vay./.