(ĐCSVN) - Ngày 17/8 tại Hà Nội, Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tổ chức Hội thảo quốc tế về “Biến đổi khí hậu và sự kiện khí hậu cực đoan tại Việt Nam”.

Phát biểu tại Hội thảo, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Minh Quang nhấn mạnh: Việt Nam chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai và biến đổi khí hậu. Theo các kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển dâng cho Việt Nam, đến cuối thế kỷ 21, mực nước biển có thể dâng cao thêm 1m, ước tính khoảng 40% diện tích đồng bằng sông Cửu Long, 11% diện tích đồng bằng sông Hồng và 3% diện tích của các tỉnh khác thuộc vùng ven biển bị ngập, riêng thành phố Hồ Chí Minh có thể sẽ bị ngập đến 20% diện tích; khoảng 10-12% dân số bị ảnh hưởng trực tiếp và tổn thất có thể lên tới 10% GDP.

Nhận thức rõ những tác động nghiêm trọng của biến đổi khí hậu đến sự phát triển bền vững đất nước, Chính phủ Việt Nam đã sớm tham gia và phê chuẩn Công ước khung của Liên Hợp quốc về biến đổi khí hậu và Nghị định thư Kyoto, đồng thời đã sớm phê duyệt Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu, Chương trình Mục tiêu Quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu, Chiến lược Quốc gia về phòng chống và giảm nhẹ thiên tai...

Trong những năm gần đây, các hiện tượng thời tiết cực đoan, các loại thiên tai ở Việt Nam đã có những diễn biến phức tạp, khôn lường. Để thích ứng với biến đổi khí hậu, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã đã xây dựng, cập nhật, chi tiết hóa và công bố các kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển dâng vào các năm 2009 và 2012. Các kịch bản này được xây dựng trên cơ sở các phương pháp xây dựng kịch bản biến đổi khí hậu và các kết quả do Ủy ban Liên Chính phủ về Biến đổi khí hậu công bố. Đây là thông tin quan trọng giúp các nhà hoạch định chính sách của Việt Nam trong quá trình xây dựng, thẩm định và triển khai thực hiện các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án trong bối cảnh biến đổi khí hậu ở Việt Nam.

Hội thảo quốc tế về "Biến đổi khí hậu và sự kiện khí hậu cực đoan tại Việt Nam". Ảnh: NT

Những thông tin về cực trị khí hậu, thiên tai cùng với các kịch bản đã được xây dựng, công bố sẽ giúp Việt Nam chủ động thích ứng với những tác động bất lợi của biến đổi khí hậu, đặc biệt trong công tác phòng, tránh và giảm nhẹ thiên tai.

Tại Hội thảo, ông Rajendra Kumar Pachauri, Chủ tịch Ủy ban Liên Chính phủ về Biến đổi khí hậu (IPCC) đã công bố báo cáo đặc biệt của IPCC về “Quản lý rủi ro các cực trị và thiên tai nhằm đẩy mạnh thích ứng với biến đổi khí hậu”.

Theo báo cáo của IPCC, biến đổi khí hậu sẽ gây ra các xu hướng khí hậu cực đoan trên thế giới nói chung và châu Á nói riêng. Các xu hướng mà báo cáo đưa ra khá phù hợp với các nghiên cứu của các nhà khoa học Việt Nam.

Báo cáo của nhiều chuyên gia đến từ tổ chức IPCC cũng chỉ ra rằng, trong 50 năm qua, nhiệt độ trung bình năm ở Việt Nam tăng khoảng 0,5 độ C, nhiệt độ mùa đông tăng nhanh hơn so với mùa hè, nhiệt độ sâu trong đất liền tăng nhanh hơn so với vùng ven biển và hải đảo. Lượng mưa thay đổi ít ở phía Bắc nhưng lại tăng mạnh ở phía Nam, khu vực Nam Trung Bộ có lượng mưa tăng mạnh nhất, nhiều nơi xấp xỉ 20%/50 năm.

Về lũ lụt, hệ thống sông Hồng có xu thế giảm dòng chảy nhưng hiện tượng lũ lớn lại tăng lên về tần suất. Sông Cửu Long cũng có lũ lớn liên tiếp và đỉnh lũ tại Tân Châu (An Giang) năm 2002 vượt qua 4,5m là dấu hiệu về tính bất định có xu thế gia tăng của các đặc trưng thủy văn.

Đánh giá về những tác động tiêu cực của thời tiết ảnh hưởng trực tiếp tới nước ta, Tiến sĩ Rajendra Kumar Pachauri cho rằng, Việt Nam cũng như các nước khu vực Đông Nam Á sẽ phải chịu ảnh hưởng tác động của biến đổi khí hậu  đến các lĩnh vực như: Nông nghiệp, tài nguyên nước, sức khỏe, sinh kế và đặc biệt là việc nước biển dâng cao có thể gây ngập lụt cho hàng triệu người ở Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Vì vậy, "chỉ có thích ứng hoặc chỉ có giảm thiểu không thôi thì không thể tránh được tất cả tác động của biến đổi khí hậu; tuy nhiên, thích ứng và giảm thiểu bổ sung cho nhau và kết hợp lại có thể giảm đáng kể các rủi ro của biến đổi khí hậu ", ông cho biết.

Báo cáo của IPCC đưa ra một mô hình ứng phó đó là lồng ghép quản lý rủi ro thảm họa, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững, với một số yếu tố quan trọng. Đó là: Điều hòa các mục tiêu ngắn hạn và dài hạn; lồng ghép quản lý rủi ro, thích ứng với biến đổi khí hậu vào phát triển kinh tế; phối hợp linh hoạt giữa các ngành; xác định và giải quyết các nguyên nhân gốc rễ của các tổn thương; cam kết lâu dài với quản lý rủi ro… Việc quản lý rủi ro thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu phải thực hiện ở nhiều quy mô khác nhau, cấp địa phương, quốc gia và quốc tế.

Theo PGS. TS. Trần Thục, Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường, các xu thế của các cực trị khí hậu, thiên tai sẽ xuất hiện ở Việt Nam, như mưa phùn giảm rõ rệt, không khí lạnh ở Bắc Bộ giảm, rét đậm, rét hại giảm nhưng lại tồn tại những đợt rét dị thường. Ngoài ra, nắng nóng tăng ở Trung và Nam Bộ; mưa trái mùa và mưa lớn dị thường thường xuyên hơn. El Nino và La Nina tác động mạnh đến thời tiết, khí hậu Việt Nam… Từ các yếu tố đó dẫn tới lũ lụt và hạn hán mạnh khắc nghiệt hơn, bão bất thường và không theo quy luật. Đó là những thách thức cho công tác phòng chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu./.