Đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai khi hoàn thành sẽ tạo lập một hệ thống giao thông liên vùng, là tiền đề để khai thác tối đa thế mạnh của các địa phương trong vùng  và làm "bàn đạp" thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của đất nước. (Ảnh: thanhnien.com.vn)

Dự án đường cao tốc Nội Bài- Lào Cai do Tổng Công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam, thuộc Bộ Giao thông Vận tải làm chủ đầu tư. Tuyến đường có tổng chiều dài là 264 km, đi qua 5 tỉnh thành, là: Hà Nội, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Yên Bái và Lào Cai. Điểm đầu của đường cao tốc tại Km 0, nằm trên đường nối dài của đường cao tốc Nội Bài- Hạ Long với Quốc lộ 2 và điểm cuối tại vị trí đấu nối với đường cao tốc Côn Minh - Hà Khẩu, tại khu vực xã Quang Kim, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai.

Đường được thiết kế theo tiêu chuẩn đường cao tốc TCVN 5729-1997: Đoạn từ Nội Bài đến Yên Bái dài 123 km, vận tốc thiết kế tối thiểu là 100 km/h, gồm bốn làn đường xe chạy, hai làn dừng xe khẩn cấp, có giải phân cách ở giữa và lề đường; đoạn từ Yên Bái đến Lào Cai có chiều dài 122 km có vận tốc thiết kế tối thiểu 80 km/h, gồm hai làn đường xe chạy, hai làn dừng xe khẩn cấp, có lề đường và phần mở rộng. Toàn tuyến có 119 cầu, 1 hầm, cùng hệ thống đường gom dân sinh, cống chui dân sinh. Ngoài ra, còn có các công trình phục vụ khai thác đó là một trung tâm điều khiển đường cao tốc, hệ thống thu phí theo hình thức khép kín, 5 trạm nghỉ... Tổng mức đầu tư cho Dự án này giai đoạn 1 là 19.984 tỷ đồng, tương đương 1.249 triệu USD; trong đó có 1.096 triệu USD là vốn vay của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), còn lại là chủ đầu tư phát hành trái phiếu công trình được Chính phủ bảo lãnh. Dự án được chia ra làm 8 gói thầu xây lắp và 2 gói thầu thiết bị, dự kiến sẽ hoàn thành và đưa vào khai thác năm 2013. Đường cao tốc này là công trình trọng điểm quốc gia nằm trong chương trình hợp tác giữa hai Chính phủ Việt Nam và Trung Quốc về xây dựng và phát triển hai hành lang và một vành đai kinh tế trọng điểm. Đó là hành lang Côn Minh (Trung Quốc) - Lào Cai- Hà Nội - Hải Phòng; hành lang Nam Ninh (Trung Quốc) - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng và vành đai kinh tế duyên hải Vịnh Bắc Bộ.

Khi tuyến đường hoàn thành sẽ tạo lập một hệ thống giao thông liên vùng, là tiền đề để khai thác tối đa thế mạnh của các địa phương trong vùng và làm "bàn đạp" thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của đất nước. Đặc biệt, Dự án này còn được ví như "Con đường tơ lụa" của thế kỷ 21, có một ý nghĩa giao lưu văn hoá, kinh tế, xã hội của các nước trong tiểu vùng sông Mê Kông.

Theo chỉ đạo của Chính phủ, nhiệm vụ của các tỉnh, thành phải nhanh chóng triển khai hỗ trợ, đền bù và bàn giao mặt bằng sạch hết năm 2009. Do không thực hiện được đúng tiến độ, Thủ tướng chính Phủ đã giao nhiệm vụ đến 1/1/ 2012 phải bàn giao, đến nay đã là tháng 8/2012 những vẫn còn không ít địa phương chưa làm xong.

Nguyên nhân của sự chậm trễ này được các tỉnh, thành cho biết: Do khu tái định cư ở xa, người dân chưa đồng ý đến ở; người dân đòi hỏi hỗ trợ đền bù giá đất tăng thêm mặc dù họ đã nhận tiền đền bù và bàn giao mặt bằng từ vài năm trước và để đạt được nguyện vọng, người dân một số nơi quay lại tái lấn chiếm, ngăn cản thi công tại công trường. Một số gói thầu, nhà thầu đã được bàn giao mặt bằng nhưng thi công chậm để dân tái lấn chiếm, ngăn cản thi công.

Tuy vậy, những tồn tại, hạn chế còn lại của Dự án đường Cao tốc Nội Bài - Lào Cai hiện nay cũng không lớn, chủ yếu là một số hộ dân chưa đồng ý với đơn giá hỗ trợ, đền bù, chưa hoàn thành nơi tái định cư hay nơi tái định cư ở quá xa, vướng đường điện hay hệ thống cáp quang… Theo báo cáo, đến nay các địa phương đã bàn giao hơn 98% mặt bằng.

Để triển khai xây dựng Dự án đường cao tốc Nội Bài - Lao Cai hiệu quả, nhiều ý kiến cho rằng, các tỉnh, thành phải tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền, vận động người dân chấp hành các quy định Nhà nước; kiên quyết xử lý những đối tượng cầm đầu nhóm, kích động quần chúng nhân dân không ủng hộ dự án. Các địa phương có Dự án đi qua tạo điều kiện thuận lợi nhất cho chủ đầu tư, các đơn vị thi công và đồng thời nhanh chóng có nơi tái định cư để dân yên tâm ra nơi ở mới./.