Theo Liên đoàn Lao động tỉnh Đồng Nai, trên địa bàn tỉnh tình trạng vi phạm pháp luật về chế độ chính sách đối với người lao động đang diễn ra phổ biến ở nhiều công ty, nhất là việc công nhân bị chủ doanh nghiệp ngược đãi, dùng “chiêu trò” để đuổi việc, thậm chí đánh đập không thương tiếc.

Điển hình của việc vi phạm pháp luật lao động tại Đồng Nai là việc việc doanh nghiệp chây ỳ, chậm đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người lao động. Mặc dù hàng loạt biện pháp cứng rắn như thanh tra, khởi kiện doanh nghiệp vi phạm nhằm giải quyết tình trạng trên, nhưng đến thời điểm này, chỉ tính doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội từ 2 tháng trở lên thì Đồng Nai vẫn còn gần 900 doanh nghiệp với số tiền nợ lên tới 107 tỷ đồng, xâm phạm đến quyền lợi hợp pháp của hơn 25.500 người lao động.

Ngoài ra, Đồng Nai hiện có 166 doanh nghiệp vắng chủ, trong đó có 35 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, cơ quan bảo hiểm xã hội không thu được tiền bảo hiểm từ các doanh nghiệp này. Ông Phạm Minh Thành, Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội Đồng Nai đánh giá: Tình trạng này gây thiệt hại cho người lao động vì cơ quan bảo hiểm không thể chốt sổ cho công nhân, nhiều người đã nghỉ việc nhưng không thể giải quyết chế độ cho họ. Về lâu dài, điều này tác động đến quỹ lương hưu, từ đó có thể để lại hậu quả trực tiếp đến an sinh xã hội.
Theo ông Huỳnh Tấn Kiệt, Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Đồng Nai, có một nghịch lý không chỉ trực tiếp ảnh hưởng tới quyền lợi người lao động mà còn dẫn đến nguy cơ thất thu cho Nhà nước. Đó là hiện nay, sổ bảo hiểm xã hội của người lao động lại không do người lao động nắm giữ mà nằm trong tay doanh nghiệp. Do đó, cơ quan chức năng khó kiểm soát việc gian lận, khai báo sai thực tế, hồ sơ ảo… Còn người lao động thì hoàn toàn “mù tịt”, bởi họ không thể biết việc đóng bảo hiểm của mình có được chủ sử dụng lao động thực hiện hay không.

Ngoài việc chủ sử dụng lao động không thực hiện đúng các quy định của pháp luật lao động, tình trạng nhiều chủ doanh nghiệp tại Đồng Nai đánh đập, ngược đãi công nhân cũng đang diễn ra một cách đáng báo động. Nói như ô ng Lê Lưu Luyến, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Liên đoàn lao động tỉnh Đồng Nai thì: Chuyện công nhân bị ngược đãi diễn ra thường xuyên trong nhiều khu công nghiệp. Hằng ngày chúng tôi vẫn nhận được nhiều phản ánh của người lao động vì bị công ty bắt đứng nắng tập thể, bị bắt ngồi một chỗ. Rồi có cả người lao động bị quản lý đánh tơi tả, nhưng không đủ bằng chứng nên mọi chuyện cứ lẳng lặng trôi qua.

Anh Nguyễn Văn Tùng (từng là công nhân tại Công ty L.V, Khu công nghiệp Hố Nai, huyện Trảng Bom), cho biết: Sau khi tôi bị gãy tay vì tai nạn lao động thì chủ doanh nghiệp điều chuyển tôi sang bộ phận đóng gói, bốc xếp hàng hóa. Được 1 tháng, họ chuyển tôi xuống phòng bảo vệ ngồi không, rồi sau đó đuổi việc. Anh Miền bức xúc: Tôi gãy tay thì làm sao đảm đương được công việc đóng gói, bốc hàng. Họ làm vậy chẳng qua là để kiếm lý do đuổi việc mà thôi.

Cuối năm 2011, bà Lê Thị S (SN 1967, công nhân 1 công ty tại thành phố Biên Hòa) bị người quản lý dùng ghế đánh trọng thương. Bà S phải nhập viện cấp cứu trong tình trạng gãy nát đầu dưới 2 xương cẳng tay trái, tổn thương thần kinh trụ giữa tại cổ tay, u đa sợi thần kinh. Giám định pháp y cho thấy, bà mất khả năng cử động sấp ngửa cẳng tay trái, các ngón tay bị co rút mất chức năng vận động, tỉ lệ thương tật toàn bộ là 37%. Vụ việc đang được các cơ quan chức năng giải quyết, nhưng “tai nạn” này khiến bà S mất khả năng lao động và mọi chi phí chữa bệnh đến nay gia đình bà vẫn phải tự lo bằng cách vay mượn.
 
Việc ngược đãi, luân chuyển công nhân, theo Liên đoàn Lao động Đồng Nai thực chất là chiêu trò mà nhiều công ty thường xuyên sử dụng để tìm cách đuổi việc người lao động mà không phải bồi thường hợp đồng. Bà Nguyễn Thị Thu Nguyệt, Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật Công đoàn (thuộc Liên đoàn Lao động) cho rằng: Sau 1 thời gian doanh nghiệp vòng vo luân chuyển qua nhiều bộ phận, cuối cùng người lao động sẽ bị đuổi việc, một số khác vì ức chế mà tự nghỉ. Nhiều trường hợp công nhân bị đánh đập thâm tím hết người, nhưng không đủ bằng chứng để xử lý giới chủ do công nhân không tố cáo hoặc không dám đứng ra làm chứng.

Bà Nguyệt nhấn mạnh: Chúng tôi đang triển khai chương trình nâng cao hiểu biết phát luật cho công nhân nhằm giúp họ tự bảo vệ quyền lợi của bản thân và tư vấn cho những người cùng làm. Tuy nhiên, để quyền lợi của người lao động được đảm bảo, các cơ quan chức năng cần phải vào cuộc mạnh mẽ hơn nữa. Chúng ta phải mạnh tay hơn với những hành vi vi phạm pháp luật lao động. Ngoài việc đảm bảo quyền lợi cho công nhân, điều này còn giúp người lao động an tâm làm việc, tạo ra môi trường bình đẳng giữa chủ doanh nghiệp và người làm thuê./.