(ĐCSVN) -  Theo TS. Trần Công Trục, cuốn sách “Dấu ấn Việt Nam trên Biển Đông” đã đề cập, phân tích tất cả các nguyên tắc pháp lý mà quốc tế đã áp dụng để biết được quốc gia nào có cơ sở pháp lý nhất trong vấn đề tranh chấp ở Hoàng Sa và Trường Sa.

Hơn 30 năm làm công tác nghiên cứu về chủ quyền lãnh thổ, khi về hưu, TS. Trần Công Trục (nguyên Trưởng ban Biên giới Chính phủ) đã dành nhiều thời gian và tâm huyết để làm chủ biên cuốn sách “Dấu ấn Việt Nam trên Biển Đông”. Ngay sau khi ra mắt, cuốn sách đã nhận được sự quan tâm của đông đảo công chúng. Để cung cấp thêm thông tin về cuốn sách tới độc giả, phóng viên Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam đã liên hệ phỏng vấn TS. Trần Công Trục.

TS. Trần Công Trục: Cách đây khoảng hai năm, song song với một số tác giả, nhà nghiên cứu đang xây dựng cuốn Kỷ yếu Hoàng Sa, thì đại diện Nhà xuất bản Thông tin Truyền thông có đến nhờ tôi đọc và góp ý cho tập bản thảo tập hợp nhiều công trình nghiên cứu của nhiều học giả liên quan đến vấn đề Biển Đông.

Xem kỹ tập bản thảo, tôi thấy các công trình này chủ yếu đề cập vấn đề chủ quyền Hoàng Sa và Trường Sa dưới góc nhìn lịch sử chứ không nói kỹ về các vùng biển, thềm lục địa của Việt Nam trong Biển Đông và các loại tranh chấp trong khu vực Biển Đông đã và đang diễn ra như thế nào, tại sao?...Sau khi đưa ra ý kiến, bên Nhà xuất bản có đề nghị tôi làm chủ biên cho cuốn sách này.

Thú thật, ban đầu bản thân tôi cũng nhận được rất nhiều những lời khuyên, những tâm tư từ bạn bè, đồng nghiệp…Đặc biệt, nhiều người trong gia đình khi thấy tôi viết sách, trả lời phỏng vấn trên báo về vấn đề biển đảo thì can ngăn bởi đó là vấn đề phức tạp, trong khi tôi đã hưu rồi…

Thế nhưng tôi lại nghĩ, trên 30 năm gắn bó với công việc biên giới, hải đảo, tôi từng đến nhiều nơi và nhận thấy nhận thức, tư duy của người dân, thậm chí cả những người ở Trường Sa về vấn đề biển đảo cũng còn nhiều hạn chế. Chỉ khi hiểu rõ, người lính mới chắc tay súng, ngư dân mới vững tay chèo… để bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

Đó chính là lý do tôi nhận lời làm chủ biên cuốn sách cũng như trả lời phỏng vấn của truyền thông với mong muốn góp một phần công sức để tuyên truyền về biển đảo cho đông đảo tầng lớp nhân dân.

Cuốn sách này có rất nhiều tư liệu tốt được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, kể cả của các cơ quan quản lý chứ không phải ý kiến chủ quan của người viết nên có thể coi đó là một tập hợp các tài liệu cần thiết về vấn đề chủ quyền biển đảo.

PV: Theo ông, đóng góp nổi bật của cuốn sách "Dấu ấn Việt Nam trên Biển Đông" là gì?

TS. Trần Công Trục: Khi làm cuốn sách tôi không nghĩ để xuất bản trong thời điểm nào. Tuy nhiên, khi ra đời ở thời điểm này thì cuốn sách đã hút được sự quan tâm của đông đảo công chúng.

Qua quá trình làm việc với những tài liệu, những bài nghiên cứu về Biển Đông và Hoàng Sa, Trường Sa, ít thấy có một cuốn sách, tài liệu nào tổng hợp được một cách đầy đủ cả hai nội dung này. Do đó tôi cho rằng đóng góp trước hết của cuốn sách là việc tổng hợp một cách logic những mảng vấn đề đã từng được các học giả, nhà khoa học, nhà nghiên cứu lịch sử…nêu ra.

Tuy nhiên, theo tôi nghĩ thì giá trị của cuốn sách chính là minh họa rõ hơn về chủ quyền không thể chối cãi của Việt Nam trên quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa và đã làm rõ việc hình thành và xác lập các vùng biển thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia, cũng như quy chế pháp lý của các vùng biển đó. Trong những nội dung đó, các tác giả đã cung cấp khá đầy đủ các thông tin về địa lý, lịch sử, chính trị, kinh tế, và đặc biệt là nội dung pháp lý có liên quan đến quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, các vùng biển và thềm lục địa…Những nội dung này được trình bày một cách khái quát, dễ hiểu nhất, giúp cho mọi tầng lớp nhân dân có thể bổ sung nhận thức của mình về tình hình Biển Đông, từ những nội dung có tính học thuật đến những nội dung mang tính kỹ thuật, chẳng hạn vấn đề địa danh, vị trí địa lý..., mà từ trước đến nay vẫn còn những cách gọi, sử dụng khác nhau…

Hiện nay, để giải quyết các tranh chấp trên Biển Đông, nhiều người cho rằng cần phải dựa vào Công ước Luật Biển 1982, nhưng theo tôi thì không đủ, bởi Công ước này chỉ đưa ra các nguyên tắc để giải quyết các tranh chấp đối với các vùng biển chồng lấn. Còn tranh chấp quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là loại tranh chấp chủ quyền lãnh thổ, thì vấn đề ở đây không phải là Công ước Luật Biển nữa mà phải theo nguyên tắc của luật pháp và thực tiễn quốc tế có liên quan đến quyền thụ đắc lãnh thổ đã được cộng đồng quốc tế thừa nhận rộng rãi...

Tôi lấy ví dụ Trung Quốc nói rằng họ có chủ quyền lịch sử đối với Tây Sa, Nam Sa, Đông Sa và Trung Sa trong Biển Đông vì người Trung Quốc đã từng đến đây phát hiện ra, đã khai phá, đặt tên... từ hàng nghìn năm nay. Và, cũng với quan điểm đó thì biên giới biển “đường lưỡi bò” cũng được hình thành trên cơ sở chủ quyền lịch sử của Trung Quốc.

Còn Việt Nam thì theo nguyên tắc “quyền chiếm hữu thật sự thực sự” đã được luật pháp và thực tiễn thừa nhận, áp dụng rộng rãi trong việc giải quyết các tranh chấp chủ quyền lãnh thổ từ trước cho đến ngày nay… Trong khi đó, một số quốc gia khác như Phi-líp-pin, Ma-lai-xi-a thì quần đảo Trường Sa với họ là phạm vi lãnh thổ kế cận theo khoảng cách địa lý.

Theo nhận xét của nhiều học giả thì quan điểm mà Việt Nam đưa ra là có giá trị hơn cả, có dấu ấn đậm nét nhất trên Biển Đông.

Cuốn sách “Dấu ấn Việt Nam trên Biển Đông” đã đề cập, phân tích tất cả các nguyên tắc pháp lý mà quốc tế đã áp dụng để biết được quốc gia nào có cơ sở pháp lý nhất trong vấn đề tranh chấp ở Hoàng Sa và Trường Sa.

TS. Trần Công Trục: Thông qua những tư liệu, những chứng cứ, sự kiện, lập luận..., tôi cho rằng cuốn sách phần nào đã nêu được lập trường, quyền thực thi chủ quyền của Việt Nam, cũng như những tuyên bố, phản ứng của Việt Nam…qua các giai đoạn lịch sử để làm rõ được chân lý rằng Nhà nước Việt Nam là Nhà nước đầu tiên trong lịch sử đã chiếm hữu và thực thi chủ quyền của mình đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa từ khi chúng còn là đất vô chủ, ít nhất là từ thế kỷ XVII. Việc chiếm hữu và thực thi chủ quyền này là Thật sự, Rõ ràng, Liên tục, Hòa bình, phù hợp với nguyên tắc và thực tiễn quốc tế.

PV: Trước những diễn biến phức tạp trên Biển Đông hiện nay, là một nhà nghiên cứu khoa học và đã từng làm công tác quản lý về biên giới, ông có quan điểm như thế nào?

TS. Trần Công Trục: Theo quan điểm của tôi thì công tác nghiên cứu, tuyên truyền cần thiết phải có tổ chức, định hướng rõ ràng hơn nữa. Chúng ta cũng cần tập hợp các học giả để có đầy đủ hơn những tư liệu, chứng cứ pháp lý… để từ đó có những chính sách cụ thể, phương hướng giải quyết vấn đề tranh chấp giữa các bên liên quan. Cùng với đó, chúng ta nên thành lập và thu về một mối công tác nghiên cứu biển đảo, hay những vấn đề liên quan để có thể huy động được hết những học giả, nhà nghiên cứu khoa học tham gia nhiều hơn nữa trong việc bảo vệ chủ quyền của Việt Nam trên mặt trận dư luận, chính trị, ngoại giao, đặc biệt là trên mặt trận pháp lý. Đặc biệt, cần đẩy mạnh, quan tâm hơn nữa việc phát huy tinh thần đoàn kết, tập trung sức mạnh của cả dân tộc để sẵn sàng đối phó với diễn biến có thể sẽ nảy sinh.

PV: Ông có suy nghĩ gì về việc nhiều độc giả đề nghị công bố rộng rãi cuốn sách “Dấu ấn Việt Nam trên Biển Đông” và cuốn sách “Thềm lục địa trong pháp luật quốc tế” vừa xuất bản lên mạng Internet?

TS. Trần Công Trục: Sau khi cuốn sách xuất bản, tôi rất vui và cảm động khi nhận được nhiều ý kiến chúc mừng, động viên của bạn đọc từ nhiều nơi gửi về.

Tôi được biết Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông đang có kế hoạch dịch cuốn sách ra tiếng Anh và tiếng Trung để cho bạn bè quốc tế hiểu rõ hơn và có cái nhìn khách quan nhất về vấn đề Biển Đông. Và nếu cuốn sách được ấn bản điện tử, phổ biến trên các trang Internet thì càng tốt.

Về phần mình, tôi sẽ vẫn tiếp tục tìm hiểu, nghiên cứu về chủ quyền biển đảo trong điều kiện cho phép. Ngoài ra, tôi sẽ tiếp tục góp sức cho công tác tuyên truyền, phổ biến thông tin kiến thức về biển đảo tới đông đảo công chúng, trong đó có việc giúp cho các cơ quan truyền thông và đặc biệt là các cơ sở giáo dục, đào tạo... những kiến thức cần thiết về biển đảo với tất cả tâm huyết của mình.

PV: Xin cảm ơn ông!